7805 İLE AYARLI BASİT GÜÇ KAYNAĞI

Merhabalar, hoşgeldiniz.

78XX voltaj regüle entegreleri, eğer sahte değillerse ve yeterli soğutma şartları uygulanırsa en fazla 1,5Amper kadar akım çekmeye elverişlidirler. Her ne kadar lineer oldukları için ısı açısından dezavantajlı olsalar da elektronikte birçok yerde kullanılmaktadırlar. Esnek kullanım alanları onları sadece elektronik endüstrisinde değil, hobi uygulamalarında da cazip kılmıştır. Bu yazımda sizlere 7805 entegresi kullanılarak 5V - 25V aralığında ayarlı kullanılabilecek bir güç kaynağı yapmanız için PCB baskı şeması paylaşacağım. 

78XX serisi entegreler, birer pozitif voltaj regüle entegresidir.  Üzerindeki etikette bulunan 7805, 7806.... gibi bu rakamlar yükselerek gider. Sondaki 05, 06 gibi rakamlar çıkış voltajlarını temsil etmektedir. Örneğin 7805 regülatör entegresi çıkışa 5V verirken 7812 ise 12V verir. Esasen sabit voltaj kaynağı olsalar da bazı kurallar uygulayarak "ayarlı voltaj kaynağı" haline getirilebilirler. İşte bu yazımda da bunun nasıl yapılacağını anlatacağım.

Aşağıdaki resimde, bir 78XX entegresinin nasıl gerilimi ayarlı hale getirileceğini gösteren bir devre şeması görünmektedir. Bu devre şeması entegrenin kataloğundan edinilmiştir:

Resimdeki dikdörtgen kutu, entegreyi temsil etmektedir. Girişi Vin, Çıkışı Vout ve voltaj ayarı için kullanılan referans uç da "Adjust - Ayar" anlamında ADJ olarak gösterilmiştir. C1 kondansatörünün ödevi, giriş voltajında oluşabilecek ripılların (ripple - sağlıksız dalgalanmalar, parazitler) bastırılması amacıyla konmuştur. Bu kondansatörün değeri 100nanoFarad değerinden 10mikroFarad değerine kadar olabilir. Çıkıştaki C2 kapasitörü de, hem çıkıştan gelebilecek ripıllardan entegreyi korurken, hem de çıkışa bağlanacak cihaza temiz, ripılsız güç sağlayabilmek içindir. Bu uygulama hemen her güç kaynağında bulunur. Sadece ripıl konusunda değil, yeterli güç birikimini sağlayıp akıma destek olarak, yükün devreye ilk uygulandığı anda gerçekleşebilecek ani voltaj çöküşünün de önüne geçmektedir. Devrede R1 ve R2 dirençleri, voltaj ayarını yapabilmek için oluşturulmuş "gerilim bölücü" katını teşkil etmektedirler. PCB olarak size sunacağım devrede R1 direncinin değeri 220 Ohm'dur. R2 ise 5kilo-Ohm değerinde bir "çok turlu ayarlı direnç"tir. Böylelikle referans(ADJ) uç, ayarlanan V seviyesine göre regülasyon devresinin çıkışa ne kadar gerilim uygulayacağını ayarlamış olur.

Devrenin PCB'ye hazırlanmış 2D ve 3D görünümleri aşağıdadır:

Dikkat edilirse devrede fazladan bir bölüm var. Sol tarafa baktığınızda 4 adet diyot ve 1000uF kondansatör ile oluşturulmuş "greartz" doğrultma devresi, eğer elinizde DC kaynak yoksa doğrudan AC kaynağa yani bir transformatöre bağlamanızı kolaylaştırır. Bu devre, sadece AC'ye değil DC'ye de uyumlu olduğundan, her iki akım türü ile de çalışır. 

7805 entegresini muhakkak iyi bir alüminyum soğutucuya bağlamalısınız. Eski bilgisayarlardan kalma işlemci soğutucusu, ya da elektronik uygulamaları için satılan heatsinklerden kullanılabilir. Soğutucu, devreden 1A-1,5A çekilebileceği tahmin edilerek yeterli büyüklük ve et kalınlığında seçilmelidir. TO-220 kılıflar için mini soğutucular yeterli olmaz! 

Devreyi yaptığınızda Voltmetre ya da multimetrenizle test ederek doğrudan kullanıma geçebilirsiniz. 5k pot için açılan hollere kablo lehimleyerek, eğer bir güç kaynağı kutusu uydurabilirseniz ön paneline pot bağlayabilirsiniz. Aman dikkat! Devrenin kısadevre koruması yoktur. Entegrenin dahili termal-kısadevre korumasına o kadar güvenmeyin. Çok zorlarsanız yanabilir. Yine de kurallara uygun, tertipli kullandığınızda ihtiyacınıza gayet yetebilecek, kompakt bir güç kaynağına sahip olacaksınız.

Devrenin basıma hazır PDF dosyalarını aşağıdaki linkten indirebilirsiniz. Bir sorunuz, bir öneriniz olursa muhakkak yazınız. Bir yanlışlık görürseniz bana bildirebilirsiniz. Şimdilik yazımı burada noktalıyorum ve iyi çalışmalar diliyorum.

Hoşçakalın.

İNDİR